De Omgevingswet en uw mantelzorgwoning: wat is er veranderd?

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. Daarmee zijn veel regels over bouwen en wonen anders georganiseerd. Ook voor mantelzorgwoningen is er iets veranderd, en er komen nieuwe plannen aan. We zetten het voor u op een rij.

Van bestemmingsplan naar omgevingsplan

Vroeger had een gemeente vaak tientallen bestemmingsplannen. Nu heeft iedere gemeente één omgevingsplan. Daarin staan de regels voor de hele gemeente, ook over bijgebouwen en mantelzorgwoningen.

Vóór 2024 waren de regels voor een vergunningvrije mantelzorgwoning landelijk geregeld. Nu staan ze grotendeels in het omgevingsplan. In de meeste gemeenten gelden daar nog de landelijke overgangsregels, de zogenoemde bruidsschat. Maar gemeenten mogen eigen regels maken. Daardoor kan het nu per gemeente verschillen.

Het Omgevingsloket

Alle informatie en aanvragen lopen via één website: het Omgevingsloket. Daar vindt u drie handige onderdelen:

• Regels op de kaart: u ziet welke landelijke en gemeentelijke regels gelden op uw adres.
• De Vergunningcheck: u beantwoordt vragen over uw plan en ziet of u een vergunning of melding nodig heeft.
• Aanvragen: u dient een vergunningaanvraag of melding digitaal in.

De Vergunningcheck geeft een goede eerste indruk. Het blijft een hulpmiddel en geen besluit. Uiteindelijk beoordeelt de gemeente of uw plan vergunningvrij is. Bij twijfel is het verstandig om de uitkomst met de gemeente te bespreken.

Wat staat er op de planning?

Het kabinet wil mantelzorg- en familiewoningen landelijk vergunningvrij maken. Dat staat in de Wet versterking regie volkshuisvesting en een bijbehorend besluit. Volgens de Rijksoverheid gaan deze regels naar verwachting op 1 januari 2027 in. Het besluit was in de zomer van 2026 nog niet definitief. Het kan dus nog veranderen.

Volgens de plannen verandert er onder meer het volgende:

• Er komen weer landelijke regels, zodat het niet meer per gemeente verschilt.
• Een mantelzorgverklaring is niet meer nodig.
• Naast de mantelzorgwoning komt er een familiewoning, voor familie in de eerste graad, zoals ouders en kinderen.
• De woning moet op het achtererf staan en mag maximaal 5 meter hoog zijn. Boven de 3 meter is een schuin dak nodig.
• Er is geen meldplicht voorzien. De bouwtechnische eisen, zoals brandveiligheid, blijven gelden.

Let op: dit zijn plannen. Tot de nieuwe regels echt ingaan, geldt wat er nu in het omgevingsplan van uw gemeente staat.

Wat betekent dit voor u?

Heeft uw ouder of partner nu zorg nodig? Dan kunt u vaak al onder de huidige regels een mantelzorgwoning plaatsen. Is er nog geen zorg nodig, maar wilt u wel dichtbij wonen? Dan maken de nieuwe plannen voor de familiewoning het in de toekomst mogelijk eenvoudiger. Tot die tijd is daarvoor meestal een vergunning nodig.

Van Leeuwen houdt de regels voor u in de gaten en kijkt wat er bij uw gemeente geldt. Wilt u daarover praten, dan bent u welkom voor een vrijblijvend adviesgesprek. Bel ons gerust op 085 060 59 28.