AOW, toeslagen en de kostendelersnorm

Veel families vragen zich af of de AOW van hun ouder omlaag gaat als die dichtbij komt wonen. Het korte antwoord: voor de AOW meestal niet, maar bij een aanvulling op de AOW of bij toeslagen kan het wel uitmaken. Hieronder leggen we uit hoe het zit.

De AOW: wonen met uw eigen kind

De SVB kent twee bedragen. Een ongehuwdenpensioen voor wie alleen woont, en een lager gehuwdenpensioen voor wie getrouwd is of samenwoont. Bij samenwonen kijkt de SVB of er een gezamenlijke huishouding is. Dat betekent: op één adres wonen en samen bijdragen aan het huishouden.

Voor ouders en kinderen geldt een uitzondering. Volgens de SVB krijgt u een ongehuwdenpensioen als u alleen woont met uw eigen kinderen, vader of moeder. Woont uw ouder dus naast u in de tuin, of zelfs bij u in huis, dan blijft de AOW in die situatie op het bedrag voor alleenstaanden. Woont er nog iemand anders op het adres, of woont uw ouder samen met een nieuwe partner, dan kan het anders uitpakken.

De kostendelersnorm: wel bij AIO en bijstand

In de AOW zelf zit geen kostendelersnorm. Een plan daarvoor is jaren geleden van tafel gegaan. Maar de kostendelersnorm bestaat wel in de bijstand en in de AIO, de aanvulling die de SVB geeft aan ouderen met een laag inkomen.

Bij de AIO geldt volgens de SVB: woont er iemand van 27 jaar of ouder op uw adres die niet uw partner is, dan is dat een kostendeler. U krijgt dan een lagere aanvulling. Dat geldt ook voor uw eigen kind. Daarom maakt het uit of de mantelzorgwoning een eigen adres heeft en hoe de SVB de woonsituatie beoordeelt.

Bij de bijstand van de gemeente zijn er uitzonderingen voor mantelzorg. De Rijksoverheid schrijft dat mantelzorgers die tijdelijk gaan inwonen bij iemand die ze verzorgen, hun hele bijstandsuitkering mogen houden. Met de wet Participatiewet in balans, die vanaf 1 januari 2026 in stappen ingaat, komt er meer ruimte voor zulke situaties. Welke regels precies voor u gelden, weet uw gemeente.

Zorgtoeslag en huurtoeslag

Sinds januari 2025 is uw kind of ouder niet meer uw toeslagpartner, meldt de Belastingdienst. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als er een kind onder de 18 op het adres woont. Voor de zorgtoeslag heeft samenwonen met een ouder daardoor meestal geen gevolgen.

Bij de huurtoeslag ligt het anders. Iedereen die op hetzelfde adres staat ingeschreven, telt als medebewoner mee. Hun inkomen kan de huurtoeslag verlagen. Heeft iemand in huis een Wlz-indicatie en wordt die thuis verzorgd, dan kunt u in sommige gevallen vragen om een bewoner niet mee te tellen. Daar gelden voorwaarden voor.

Waar u op let

• Geef een verandering in de woonsituatie altijd op tijd door aan de SVB en de Belastingdienst.
• Vraag na of de mantelzorgwoning een eigen adres krijgt.
• Ontvangt uw ouder AIO of bijstand? Bespreek de plannen dan vooraf met de SVB of de gemeente.
• Bewaar afspraken over kosten en huur op papier.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies. Uw eigen situatie kan anders uitpakken. Regels kunnen veranderen, dus kijk altijd op de website van de SVB en de Belastingdienst. Van Leeuwen helpt u bij het hele traject rond een mantelzorgwoning, en in een vrijblijvend adviesgesprek denken we graag mee over de praktische kant.